Website voor de  'Sectie Ter Haar'

Van de Nederlandse Entomologische Vereniging


Insecten

  • Wat zijn insecten?
  • Insectengroepen
  • Evolutie 


Lepidoptera

  • De schubvleugeligen
  • Micro vs macro lepidoptera
  • Dag en nachtvlinders
  • Evolutie
  • Nieuwste taxonomische inzichten


Onderwerp

Bijzondere waarnemingen uit de Noordelijke Friese Wouden in 2012

Auteur

Gerrit Tuinstra

Datum

13-10-2012

Mededeling

Gerrit vertelt dat 2012 een slecht jaar was qua vangsten. Niet veel (echte) bijzonderheden, maar toch een aantal de moeite waard om te laten zien.

Eerst een aantal uit de Noordelijke Friese Wouden, het gebied ruwweg tussen Drachten en Dokkum, Hardegarijp en Surhuisterveen. Het gebied is een zeer kleinschalig, agrarisch cultuurlandschap, door de aanwezigheid van vele lijnvormige landschapselementen als (elzen)singels en houtwallen, poelen en pingoruïnes.

In Nederland is het meest kleinschalige landschap hier het best bewaard gebleven. Andere kleinschalige gebieden liggen in Twente, Achterhoek, Limburg, maar hebben niet de kleinschaligheid als de NFW.

In 2012 heeft Landschapsbeheer Friesland, samen met ecologisch onderzoeksbureau Altenburg & Wymenga, in samenwerking met de Agrarische Natuurvereniging in het gebied, een biodiversiteitproject uitgevoerd. Onderzoek naar de Flora en Fauna in het gebied, in de kleine landschapselementen. Broedvogels, vleermuizen, vegetatie en insecten. Verschillende groepen insecten (loopkevers, sluipvliegen, vliegen, bijen en wespen, nachtvlinders).

Onderdeel nachtvlinders door mij zelf gedaan. Tot nu toe 13 keer met de lamp in het gebied geweest, bij Twijzel en Oostermeer.

Qua nachtvlinders waren de vangsten over het algemeen matig, soms goed met zo’n 80-90 soorten macro’s per avond. Lijst is nog niet helemaal compleet, maar nu 212 soorten macro’s tellend.

Een aantal opvallende soorten/bijzonderheden uit dit gebied:

  • Deltote uncula − kent in Nederland een noordelijke verspreiding: Friesland (in bepaalde terreinen niet zeldzaam), Drenthe, Overijssel; vooral in vochtiger gebieden; 1 ex. 22 mei in de NFW (Oostermeer), mogelijk een overvlieger van vochtige gebieden rond Bergumermeer.
  • Cilix glaucata − de soort is erg afgenomen; vroeger kwam de vlinder redelijk voor in het Friese binnenland, maar wordt daar thans eigenlijk niet meer gezien; wel aan de kust (Lauwersoog) en op de Waddeneilanden; de paar recente waarnemingen in het noorden zijn van Opende/Kornhorn (Groningen) en Buitenpost/Bergum (Friesland); nu komen daar Oostermeer/Twijzel/Twijzelerheide bij. Opvallend is dat al deze vindplaatsen in het kleinschalige agrarische gebied liggen (dat doorloopt in de provincie Groningen). In totaal 8 exemplaren in de NFW.
  • Plagodis dolabraria − in (zuid)oost Friesland en aansluitend Drenthe geen zeldzaamheid, maar hier het zwaartepunt van de verspreiding in Nederland; in de NFW op vier avonden (in de periode 27 mei t/m 3 juli) in totaal 26 exemplaren.
  • Ennomos erosaria − persoonlijk slechts 1 keer eerder gezien; op de excursie in Winterswijk werd de soort veelvuldig gezien, maar ook daar geluiden van anderen dat ze de soort maar weinig of niet zien; in de NFW (Oostermeer) 3 exx. op 24 augustus.
  • Orthonama obstipata − trekker; zoals veel trekkers meer waarnemingen in zuiden van Nederland; O. obstipata wordt in Friesland maar zelden gezien; mijn eerste ex. Siep en Jannie Sinnema vingen er ook eentje in Hemrik; dit exemplaar in de NFW (Twijzel) op 13 augustus.
  • Pasiphila chloerata − een vlinder die in opkomst is in Nederland, maar nog steeds niet zoveel gezien wordt? Vorig jaar een exemplaar uit Drenthe, daarvoor tot in Overijssel en noordelijk Flevoland. Nu een exemplaar uit een houtwal met erg veel sleedoorn (voornaamste voedselplant) opgejaagd. NFW (Twijzel), 27 mei. Nieuw voor Friesland!

 

Dan nog een drietal van buiten de Noordelijke Friese Wouden:

  • Xanthorhoe biriviata − zelden in Friesland; nu een exemplaar op 30 juni in de Lindevallei bij Wolvega; op zelfde avond ook nog ±40 exx. van Graphiphora augur!
  • Thaumetopoea processionea − nog steeds geen grote aantallen op licht, maar wel nu en dan een of enkele; in zuid Friesland, maar ook in Drenthe en Groningen worden thans ook al de rupsen gevonden; op 14 augustus maar liefst 10 mannetjes op licht te Lauwersoog! Op waarneming.nl ook gemeld van Terschelling.
  • Tiliacea citrago − van Friesland zijn slechts een paar oude waarnemingen bekend, uit Gaasterland en Tytsjerk (ten oosten van Leeuwarden); Tytsjerk: Camping (50’er jaren?) − zeer waarschijnlijk toen op landgoed Vijversburg met lindelanen en vrijstaande linden; op 16 september 5 exx. op stroop gevangen op deze plek, een lindelaan achter landgoed Vijversburg!

 

Deze mededeling bevat de volgende kenmerken in de database:

Besproken soorten

Deltote uncula (Zilverhaak), Cilix glaucata (Witte eenstaart), Plagodis dolabraria (Lindeknotsvlinder), Ennomos erosaria (Gehakkelde spanner), Nycterosea obstipata (Zuidelijke bandspanner), Pasiphila chloerata (Sleedoorndwergspanner), Xanthorhoe biriviata (Springzaadbandspanner), Graphiphora augur (Dubbelpijl-uil), Graphiphora augur (Dubbelpijl-uil), Tiliacea citrago (Lindegouduil),

Besproken lokaties

Noordelijke Friese Wouden, Drachten, Dokkum, Twijzel, Oostermeer,

Trefwoorden

Kleinschalig cultuurlandschap, Altenburg & Wymenga,

 

Zoek Soort

Nederlandse naam
Wetenschappelijke naam


Aan- of Afmelden