Website voor de  'Sectie Ter Haar'

Van de Nederlandse Entomologische Vereniging


Insecten

  • Wat zijn insecten?
  • Insectengroepen
  • Evolutie 


Lepidoptera

  • De schubvleugeligen
  • Micro vs macro lepidoptera
  • Dag en nachtvlinders
  • Evolutie
  • Nieuwste taxonomische inzichten


Onderwerp

Vangsten in Nijkerk in 2012

Auteur

Willem Oosterhof

Datum

13-10-2012

Mededeling

Willem toonde in een PowerPointpresentatie enkele leuke vangsten in zijn achtertuin in Nijkerk met een nachtvlinderval met een 125 Watt HPL-lamp (AC: 159.839/470.114). Hij heeft sterk de indruk dat in een verstedelijkte omgeving met veel omgevingslicht deze lamp aanmerkelijk beter vangt dan de Actinic-lampen die hij eerst gebruikte.

 

Op 6.vii.2012 zat een Hecatera dysodea (Denis & Schiffermüller, 1775) in de lichtval. Opvallend hierbij is dat het jaar daarvoor er ook één waarneming van deze soort is gedaan op ongeveer dezelfde dag (8.vii.2011). Op 21.vii.2012 ving hij o.a. een Clostera anachoreta (Denis & Schiffermüller, 1775). De voorgaande waarneming in de achtertuin dateerde van 13.vii.2009.

 

Tijdens een inventarisatie op 24.vii.2012 (ML-lamp; 250 Watt) in het nabijgelegen kasteelbos ‘Oldenaller’ van Natuurmonumenten kwam o.a. Ennomos quercinaria (Hufnagel, 1767) op het laken.

 

Een soort die gedurende de maand juli elk jaar in grote aantallen in de achtertuin wordt gezien is Idaea rusticata (Denis & Schiffermüller, 1775). Willem toonde wat foto’s van zes exemplaren die hij dit jaar in de lichtval had.

 

Iets eerder in het jaar werd in een fietsenhok in Bennekom op 21.vi.2012 ’s ochtends vroeg Scopula ternata (Schrank, 1802) gevonden. Een soort die elke jaar met name op de Veluwe maar een paar keer wordt waargenomen. De rups schijnt vooral te leven van Vaccinium mytillus (blauwe bosbes), een plant die in de regio veel voorkomt. Een andere vlinder op 26.vii.2012 in hetzelfde fietsenhok was een mooi groen getekende Nyctobrya muralis (Forster, 1771).

 

Na eerst op 6.vii.2012 een rups van Lymantria dispar (Linnaeus, 1758) op de stam van Sorbus intermedia (Zweedse lijsterbes) in de achtertuin te hebben zien lopen, zat er op 21.viii.2012 een copula in de Ilex aquifolium (hulst).

 

Een trekvlinder die tot dusverre nog niet in de regio Nijkerk was gesignaleerd is Chrysodeixis chalcites (Esper, 1789). Het was dan ook bijzonder om drie verschillende exemplaren achter elkaar − op 7, 8 en 15.ix.2012 − ’s morgens in de lichtval aan te treffen.

 

Een soort die jaarlijks wel wordt aangetroffen in de lichtval is Dryobatodes eremita (Fabricius, 1775). Dit jaar echter niet alleen op 15.ix.2012 in de achtertuin maar op 24.ix.2012 ook in het bovengenoemde fietsenhok in Bennekom.

 

Groot was de verrassing toen bij inspectie van de lichtval ’s avonds op 8.ix.2012 rond een uur of tien er een Mormo maura (Linnaeus, 1758) op het licht afgekomen bleek te zijn. Een zwerver die in Nederland vrijwel alleen in Zuid-Limburg wordt gezien.

 

De presentatie wordt besloten met de vangst - op 26.v.2012 - in de lichtval van Heliothis nubigera (Herrich-Schäffer, 1851) oftewel de ‘bleke daguil’. De determinatie van de soort is bevestigd door Rob de Vos. In verschillende media is vrij uitgebreid aandacht besteed aan deze vangst. De enige andere waarneming van deze vlinder in Nederland dateert namelijk van 20.viii.1958; een anonieme vangst in Hoorn die is opgenomen in de collectie van Naturalis. Aan de hand van een foto laat Willem van zijn geprepareerde vangst het kenmerkende determinatiekenmerk van H. nubigera zien: een opvallende knik in de golflijn. Nadat de wind voor een langere periode uit het Noorden had gewaaid (2-3 Bft) - met temperaturen onder het gemiddelde - was deze de laatste drie dagen gedraaid naar het Oosten (4-5 Bft). Het Oosten van Europa had op dat moment te maken met een hittegolf en het is dan ook zeer aannemelijk dat de vlinder vanuit die richting met de vrij harde warme wind Nederland bereikt heeft.

 

Tot besluit liet Willem nog een foto van Lithophane semibrunnea (Haworth, 1809) zien die hij de avond voor de bijeenkomst in zijn achtertuin op de fruitschaal had aangetroffen. Er was enige discussie of het niet L. socia (Hufnagel, 1766) betrof. (Later schriftelijk binnengekomen toevoeging: ‘Nadat de vlinder op 3 nov 2012 van de spanplank was gehaald kon bevestigd worden dat het met zekerheid toch L. semibrunnea betrof’.)

 

Deze mededeling bevat de volgende kenmerken in de database:

Besproken soorten

Clostera anachoreta (Kleine wapendrager), Hecatera dysodea (Kompassla-uil), Ennomos quercinaria (Geelblad), Idaea rusticata (Schaduwstipspanner), Scopula ternata (Cr?me stipspanner), Nyctobrya muralis (Groene korstmosuil), Chrysodeixis chalcites (Turkse uil), Dryobotodes eremita (Eikenuiltje), Mormo maura (Zwart weeskind), Heliothis nubigera (Bleke daguil), Lithophane semibrunnea (Bruine essenuil),

Besproken lokaties

Nijkerk,

Trefwoorden

Stadstuin, Trekvlinders,

 

Zoek Soort

Nederlandse naam
Wetenschappelijke naam


Aan- of Afmelden