Website voor de  'Sectie Ter Haar'

Van de Nederlandse Entomologische Vereniging


Insecten

  • Wat zijn insecten?
  • Insectengroepen
  • Evolutie 


Lepidoptera

  • De schubvleugeligen
  • Micro vs macro lepidoptera
  • Dag en nachtvlinders
  • Evolutie
  • Nieuwste taxonomische inzichten


Onderwerp

De vroege eikenuil (Xanthia ruticilla ( Esper, 1791 ) = ( Spudaea ruticilla ) )

Auteur

Jan Scheffers

Datum

22-02-2014

Mededeling

De vroege eikenuil is een nachtvlinder die in Nederland vooral in duinen voorkomt en lokaal op de zandgronden in het binnenland, ( veldgids Nachtvlinders ).

Op Vlindernet lees ik “de soort is bedreigd “. Vooral in het binnenland lijkt het slecht te gaan. In het Bloedbergduin bij Monster een onderdeel van het duingebied Solleveld gaat het de soort vooralsnog voor de wind. In het voorjaar van 2013 heb ik in de vliegtijd ( eind februari tot in mei ) niet geteld, maar in het voorjaar van 2012 heb ik er veel gezien, het hoogste aantal op één avond tellen was toen 342 ruticilla’s.

Onder habitat lees ik op Vlindernet en in de veldgids Nachtvlinders, “warme droge plaatsen in bosachtig gebied “. Warm en droog kan het wel zijn in het Bloedbergduin, maar bosachtig, nee. Het is open duin met hier en daar wat struikvorming van onder andere zomereik. Verspreidt over het hele gebied staan er slechts enkele groepjes wat hoger opgeschoten bomen die aan een bosje doen denken.

In het overige deel van het duingebied Solleveld is op ruim één kilometer afstand wel vorming van open bos of bosachtig gebied, hier heb ik meerdere malen gezocht naar X. ruticilla maar tot nu toe niet gevonden. Dus of het dan klopt dat de vlinder vliegt in bosachtig gebied weet ik niet, die vlieger gaat in ieder geval niet op voor het duin bij Monster.

Iets anders over de vroege eikenuil….of kan die naam nu niet meer?

Ik zie de soort de laatste jaren regelmatig in het najaar van oktober tot en met december.

Willem Ellis heeft daarop gereageerd en stuurde mij een lijstje met alle waarnemingen buiten de voor de soort normale vliegtijd, totaal 10 waarnemingen. De oudste waarneming is van 1918. Vijf van de tien waarnemingen zijn van mij afkomstig. Van de overige vijf waarnemingen zijn er twee die ik eigenlijk meer zie als laatkomers in het voorjaar, beide zijn gedaan in de maand juni, ( 1918 en 1976 ). Aangezien de vlinder tot in mei zijn normale vliegperiode heeft zou dat kunnen. Blijven er naast mijn waarnemingen slechts drie andere waarnemingen over die echt als najaarsvangst bestempeld kunnen worden. Één waarneming is van 13 september 2010, een heel vroege waarneming, maar dat kan, er zijn meer overwinteraars die in september verschijnen, de andere twee van november. Een als voorjaarssoort bekendstaande nachtvlinder die overwintert, dat is eigenlijk in het kort wat ik erover wilde zeggen.

 

Hieronder een lijst met waarnemingen van de  vroege eikenuil ( Xanthia ruticilla, Esper 1791 ) buiten de normale vliegtijd ( Bron; Noctua, Willem N. Ellis ).

 

Vindplaats Provincie Waarnemer

Datum van waarnemen

 Schovenhorst Putten  Gelderland  J.Th. Oudemans  18-06-1918
 Brielle  Zuid-Holland  Wim Koopmans  08-06-1976
 Brielle  Zuid-Holland   Peter Rooij  04-11-1984
 Landschotsche Heide  Noord-Brabant  C.J. de Jong  23-11-1992
 Bloedbergduin Monster  Zuid-Holland  Jan Scheffers  27-11-2006
 Hoogeberg Texel  Noord-Holland  Eline Reydon  13-09-2010
 Bloedbergduin Monster  Zuid-Holland  Jan Scheffers  27-10-2011
 Bloedbergduin Monster  Zuid-Holland  Jan Scheffers  22-12-2011
 Bloedbergduin Monster  Zuid-Holland  Jan Scheffers  08-11-2013
 Bloedbergduin Monster  Zuid-Holland  Jan Scheffers  09-12-2013

 

Met dank aan Willem Ellis die deze gegevens uit Noctua aan mij afstond voor gebruik.

 

Bijbehorende foto's

Vroege eikenuil, Xanthia ruticilla, op stroop. Bloedbergduin 01-03-2012

Twee vroege eikenuilen op stroop. Bloedbergduin 13-03-2012

Twee vroege eikenuilen op stroop; Bloedbergduin 13-03-2012

Vroege eikenuil op stroop; Bloedbergduin 09-12-2013

 

 

 

 

Deze mededeling bevat de volgende kenmerken in de database:

Besproken soorten

Xanthia ruticilla (Vroege eikenuil),

Besproken lokaties

Bloedbergduin, Brielle, Schovenhorst Putten, Landschotsche Heide, Hoogeberg Texel,

Trefwoorden

Vliegperiode voorjaarsuil, Stroopvangst,

 

Zoek Soort

Nederlandse naam
Wetenschappelijke naam


Aan- of Afmelden