Website voor de  'Sectie Ter Haar'

Van de Nederlandse Entomologische Vereniging


Insecten

  • Wat zijn insecten?
  • Insectengroepen
  • Evolutie 


Lepidoptera

  • De schubvleugeligen
  • Micro vs macro lepidoptera
  • Dag en nachtvlinders
  • Evolutie
  • Nieuwste taxonomische inzichten


Onderwerp

Correlatie tussen het uitkomen van de eitjes van de kleine wintervlinder en de eieren van de koolmees

Auteur

Luc te Marvelde

Datum

26-03-2011

Mededeling

Klimaatsverandering en de eik-wintervlinder-koolmees voedselketen.


Timing is everything in de natuur! Dieren plannen belangrijke levensbeslissingen onder andere op basis van temperatuur. De afgelopen 40 jaar steeg de gemiddelde temperatuur in Nederland, de zogenaamde klimaatsverandering. Luc te Marvelde, werkzaam bij de afdeling Dierecologie van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO), liet zien dat schakels in de voedselketen verschillend reageren op temperatuur. Het blijkt dat wintervlinders te sterk reageren op temperatuurstijging waardoor de rupsen uit het ei komen voordat er bladeren zijn waar ze van kunnen eten. Het gevolg is dat een groot deel sterft. Aangezien temperatuursgevoeligheid erfelijk is, heeft de wintervlinder zich (gedeeltelijk) kunnen aanpassen aan klimaatsverandering; de huidige wintervlinders zijn minder gevoelig voor temperatuur vergeleken met 10 jaar geleden. Grote sappige rupsen vormen het hoofdbestanddeel van het dieet van jonge bosvogels. Er is een duidelijke piek in rupsenmassa, die ongeveer twee weken duurt. Wanneer deze piek plaats vindt hangt af van de temperatuur in het late voorjaar; in warme late voorjaren is de rupsenpiek eerder dan in koude jaren. Koolmezen (en andere bosvogels) moeten hun voorplanting zo plannen dat hun jongen groot zijn ten tijde van deze rupsenpiek. Koolmezen moeten ongeveer 5 weken voor de rupsenpiek beginnen met het leggen van de eieren. Koolmezen gebruiken onder andere temperatuur in het vroege voorjaar om het moment van ei leggen te bepalen. Aangezien temperaturen in het late voorjaar meer zijn gestegen dan temperaturen in het vroege voorjaar voorspelt de temperatuur in het vroege voorjaar de timing van de rupsenpiek niet meer goed. Hierdoor zijn de meeste koolmezen tegenwoordig te laat, met negatieve gevolgen voor het broedsucces. Waarom koolmezen zich niet snel genoeg aan kunnen passen is één van de centrale onderwerpen die nu worden bestudeerd bij het NIOO. Meer informatie is te vinden op www.nioo.knaw.nl.

 

Deze mededeling bevat de volgende kenmerken in de database:

Besproken soorten

Operophtera brumata (Kleine wintervlinder),

Besproken lokaties


Trefwoorden

Eik-wintervlinder-koolmees, Voedselketen, Klimaatsverandering,

 

Zoek Soort

Nederlandse naam
Wetenschappelijke naam


Aan- of Afmelden